Verstoord eetgedrag door ongezonde coping

Coping = het dragelijk maken van het leven bij tegenslagen.

En die tegenslagen kunnen heel groot zijn, bijvoorbeeld het overlijden van een dierbare of het meemaken van een traumatische ervaring. Maar het kunnen ook alledaagse dingen zijn, zoals een stressvolle dag op het werk, emoties die je in de weg zitten, een vervelende opmerking die je heeft geraakt, overprikkeling, enz. Het zijn situaties en omstandigheden die we allemaal kennen en die ook regelmatig voorkomen. Zeker in onze prikkelrijke, extraverte en prestatiegedreven maatschappij. 

Om tegenslagen te kunnen verwerken, passen we coping toe. Zelfcompassie, emotieregulatie, stressmanagement, confronteren en waarderen zijn vormen van helpende coping. Wat maakt deze strategieën helpend?

1. Je herkent en erkent dat er iets aan de hand is
2. Je loopt er niet van weg, maar je beweegt er naartoe

Maar dat is natuurlijk niet altijd even makkelijk, zeker in ons drukke leven waarin we zo snel mogelijk weer door willen (of moeten). Dus wat vaak gebeurt, en iedereen zal één of meer strategieën hieronder wel herkennen (we zijn allemaal imperfecte mensen), is dat we terugvallen op gedrag waar we op lange termijn last van krijgen.

In bovenstaande afbeelding zie je vier coping strategieën. 

> Boven de streep zie je twee strategieën die gericht zijn op terugtrekken
> Onder de streep zie je twee strategie die gericht zijn op aanvallen
> Links van de streep zie je twee strategieën die gericht zijn op jezelf (intern)
> Rechts van de streep zie je twee strategieën die gericht zijn op de ander (externe)

Ook deze coping strategieën hoeven niet direct ongezond te zijn. Soms kan het ontzettend helpend zijn om jezelf even terug te trekken en een dagje op de bank te hangen met eten en Netflixseries. Soms kan het ook helpend zijn om afstand van iets of iemand te creëren door je mond open te trekken of door jezelf te isoleren. Sporten om te ontspannen en af te schakelen, kan een prima coping strategie zijn. 

Maar - uiteraard is er een maar - het kan uiteindelijk ook ongezond worden. En dan noemen we het geen coping meer, maar ESCAPISME. 

Escapisme = Een ‘ongezonde’ manier van coping, waarbij je wegvlucht van vervelende gedachtes, gevoelens en situaties.

Het is niet altijd makkelijk om vluchtgedrag te herkennen, omdat het gedrag wat je vertoont, objectief gezien, niet ‘slecht’ hoeft te zijn. 

• Sporten is opzichzelfstaand helemaal geen schadelijk gedrag, maar kan een vorm van escapisme zijn.
• Eten is opzichzelfstaand niet slecht, maar kan een vorm escapisme zijn.
• Poetsen is opzichzelfstaand niet slecht, maar kan een vorm van escapisme zijn.
• Werken is opzichzelfstaand niet slecht, maar kan een vorm van escapisme zijn.
• Persoonlijke ontwikkeling is opzichzelfstaand niet slecht, maar kan een vorm van escapisme zijn.
• Afspreken met vrienden is opzichzelfstaand niet slecht, maar kan een vorm van escapisme zijn.
• Gezellig een wijntje drinken is opzichzelfstaand niet slecht, maar kan een vorm van escapisme zijn.
• Grapjes maken is opzichzelfstaand niet slecht, maar kan een vorm van escapisme zijn.

Je begrijpt mijn punt.

Maar waar ligt dan het omkeerpunt? Er zijn een aantal dingen waaraan je escapisme kunt herkennen:

1. Je hebt achteraf SPIJT van je gedrag en voelt je hier SCHULDIG over en/of SCHAAMT je voor wat je gedaan hebt. 
   
   
2. Het kan een OBSESSIEF en/of COMPULSIEF (dwingend) karakter hebben
   
   
3. Het zorgt daarmee vaak voor NEVENSCHADE, je krijgt er een extra probleem bij. Bijvoorbeeld ruzie met je partner, problemen op je werk, lichamelijke problemen, sociale spanningen....
   
   
4. Je laat volledig de LICHTER LEVEN CODE* los. (het is niet verstandig, moedig en rechtvaardig wat je doet én je bent alle zelfbeheersing/controle kwijt)

Als je bovenstaande regelmatig kunt afvinken, is dat een duidelijk teken dat:

1. Je escapisme toepast om het leven dragelijk te maken, en
2. dat je aan het OVERLEVEN bent en dat je leven zodanig uit balans is en de druk blijkbaar zo hoog oploopt, dat je alleen nog maar kunt wegvluchten. 
   
   

Eetbuien (maar ook diëten, lijnen, jezelf uithongeren) kunnen een vorm van escapisme zijn. Het is een manier om niet te hoeven voelen, een manier om jezelf te verdoven en weg te kunnen vluchten van vervelende gedachtes, gevoelens en situaties. 

Gezonde copingstrategieën

Als bovenstaande herkenbaar is, zul je dus moeten gaan kijken naar:

• wat gaat er mis in mijn leven, waardoor ik in die OVERLEEFSTAND terecht ben gekomen?
  (oplossing = aan de slag gaan met je bio- en psychosociale basisbehoeften)
  
  
• wat kan ik doen om vanuit ESCAPISME weer in die GEZONDE COPING terecht te komen?
  
  

En het antwoord op deze laatste vraag is simpel, maar niet makkelijk. Namelijk het aanleren van vaardigheden, zoals:
Zelfcompassie, emotieregulatie, stressmanagement, confronteren en waarderen.

Uiteraard is niets in het leven zwart-wit en vraagt elke situatie weer voor een andere aanpak. Je zult ook merken, dat je verschillende strategieën toepast in verschillende situaties en onder verschillende omstandigheden.

Ik hoop in ieder geval, dat ik je met deze blog een beetje inzicht en meer begrip heb gegeven voor jouw ongewenst (eet)gedrag. Bovendien helpen deze inzichten je hopelijk ook om het gedrag van andere mensen beter te kunnen begrijpen en te plaatsen. We zijn allemaal mensen en doen allemaal wel eens iets waar we niet trots op zijn. 

Elk gedrag is te verklaren...


Dan nog een laatste side note: vergeet niet dat eetgedrag complex is en een (neuro)biopsychosociaal probleem is. Coping is daar een onderdeel van, maar hoeft niet de (enige) oorzaak te zijn van jouw eetprobleem. 

Liefs 🦋