Regul-eten🧠 Een term die ik in het leven heb geroepen om de link tussen het zenuwstelsel en (ongewenst) eetgedrag beter te kunnen uitleggen.
In deze blog leg ik je uit wat de invloed is van jouw zenuwstelsel op je eetgedrag (en v.v.) en waarom zenuwstelselregulatie een belangrijk onderdeel kan zijn bij het doorbreken van verstoord eetgedrag, zoals eetbuien en emotie-eten
Het autonome zenuwstelsel
Laten we beginnen met de vraag: 'Wat doet ons autonome zenuwstelsel precies?'
We zijn allemaal geboren met een autonoom zenuwstelsel. Dat is het deel van ons zenuwstelsel dat verantwoordelijk is voor automatische processen, zoals ademhaling, hartslag, temperatuurregulatie en vertering. Daarnaast is het ook verantwoordelijk voor onze reactie op (potentieel) gevaar. Zie het als jouw persoonlijk en automatisch beschermingssysteem.
Het autonoom zenuwstelsel bestaat uit een sympathisch en parasympathisch deel.
- Het sympathische deel kun je zien als het gaspedaal van onze auto. Het zorgt voor activatie en mobilisatie en wordt ook wel onze stressrespons genoemd. Het wordt actief als we dingen gedaan moeten krijgen, maar ook als we stress hebben, gevaar waarnemen of ergens angstig of gespannen voor zijn.
Als het sympathische deel geactiveerd is, ontstaat er vaak een vecht- of vluchtreactie. Het lichaam staat paraat om - als de situatie erom vraagt - ergens van weg te rennen of juist het gevecht aan te gaan. Dit is de vecht- of vluchtrespons.
Het is ook het deel van ons zenuwstelsel dat actief wordt als je aan het sporten bent of moet presteren op je werk. Als je een deadline hebt op je werk, zorgt het sympathische zenuwstelsel ervoor dat jij je kunt focussen en concentreren. Een heel belangrijk en functioneel deel van ons zenuwstelsel dus. - Het parasympathische deel van je autonome zenuwstelsel doet eigenlijk precies het tegenovergestelde. Het remt jouw lichaam af, zodat het kan herstellen, tot rust kan komen en de ruimte krijgt om dingen te verwerken. Het is ook verantwoordelijk voor het verteren van je eten. Het parasympathische deel bestaat uit twee delen, namelijk de dorsale en de ventrale vaguszenuw.
- De dorsale vagus is het meest primitieve deel van ons autonome zenuwstelsel. Je kunt het zien als de handrem van je auto, waarmee je een directe noodstop kunt maken. Deze tak wordt actief op het moment dat je iets heel traumatisch of beangstigend meemaakt, of wanneer je te lang 'op het gaspedaal' hebt gedrukt en chronische stress ervaart. Je lichaam zegt dan: 'Dit is te veel, ik kan niet meer' en sluit zich af. Dit wordt ook wel bevriezing genoemd.
- Het ventrale deel is het spreekwoordelijke rempedaal van je lichaam. Hiermee kan het lichaam jou weer terugbrengen naar een rustige en kalme staat, waar het kan herstellen van alles wat het heeft meegemaakt. Dit is het deel van je zenuwstelsel waar je naar terug wilt, na een periode van stress en spanning.
- De dorsale vagus is het meest primitieve deel van ons autonome zenuwstelsel. Je kunt het zien als de handrem van je auto, waarmee je een directe noodstop kunt maken. Deze tak wordt actief op het moment dat je iets heel traumatisch of beangstigend meemaakt, of wanneer je te lang 'op het gaspedaal' hebt gedrukt en chronische stress ervaart. Je lichaam zegt dan: 'Dit is te veel, ik kan niet meer' en sluit zich af. Dit wordt ook wel bevriezing genoemd.
Waar het vaak misgaat en de rol van 'regul-eten'
Over het algemeen is ons lichaam heel goed in staat om zichzelf te reguleren. Maar soms moeten we het toch een handje helpen. We leven in een tijd waarin we (helaas) veel bezig zijn met presteren, imago en succes. Dit brengt veel druk met zich mee. Bovendien is onze omgeving in een relatief korte tijd veranderd in een omgeving met heel veel (digitale) prikkels, waardoor we altijd 'aan' staan. Dit heeft tot gevolg dat 'we' – inclusief mezelf – te vaak en te lang in het sympathische deel van ons zenuwstelsel zitten. Mensen die hooggevoelig zijn of een onverwerkt trauma met zich meedragen, lopen een hoger risico om vast te blijven zitten in een overprikkeld zenuwstelsel.
Daarnaast hebben de meesten van ons niet geleerd hoe we ons zenuwstelsel op een 'gezonde' manier kunnen reguleren en kalmeren. Velen van ons zijn eten daarvoor gaan gebruiken. Want eten kan ons enerzijds helpen om even rust en genot te ervaren, maar kan ook helpen om ons te activeren bij bevriezing.
Ik noem het regul-ETEN: eten inzetten als een manier om het zenuwstelsel te kalmeren of te activeren.
Als ons zenuwstelsel te lang onder- of overprikkeld is, gaat het op zoek naar manieren om zichzelf te reguleren. Dat doet het door sensorische of zintuiglijke stimulatie op te zoeken. Denk aan:
- Wiebelen op je stoel,
- op en neer bewegen met je voet of been,
- plukken aan je lip,
- op de binnenkant van je wang bijten,
- nagelbijten
Dit kunnen allemaal signalen zijn dat je zenuwstelsel ontregeld of uit balans is en behoefte heeft aan regulatie.
Eten is ook een zintuiglijke stimulatie. Eten heeft een geur, het zorgt voor een smaaksensatie in je mond, je voelt een bepaalde structuur in je mond en het kan lekker kraken (denk aan chips!). Die sensorische sensatie van eten kan regulerend werken. Het kan activerend zijn als je in de bevriezingsstand staat (te herkennen aan onrust bij rust), maar ook kalmerend en rustgevend als je overweldigd bent.
Zenuwstelselregulatie zónder eten
Ik kom regul-eten vaak tegen in mijn praktijk. Veel mensen doen dit. Als je eten af en toe inzet als zelfregulatie, is het ook helemaal niet erg. Maar als het je enige manier is om jezelf te kalmeren of te activeren, kan het juist meer stress opleveren. De schaamte, schuldgevoelens, angsten en het mentale gevecht van eten zorgen ervoor dat je zenuwstelsel nog meer overprikkeld raakt. En dan kom je in die welbekende vicieuze cirkel terecht van eten.
En dat zie ik ontzettend vaak gebeuren. Sterker nog, ik was er zelf ook een kei in. Na lang worstelen heb ik mezelf helpende copingstrategieën aangeleerd, die heel goed hebben gewerkt met betrekking tot mijn eetgedrag. Maar doordat ik eten niet meer als middel gebruikte om mezelf te reguleren, kwam ik erachter dat mijn zenuwstelsel te vaak en te lang in het sympathische deel bleef hangen. Mijn lichaam bleef signalen afgeven dat er iets niet helemaal in balans was (work in progress nog steeds)
Daarom ben ik mij gaan verdiepen in zenuwstelselregulatie. Ik ben nog steeds volop aan het leren en zelf aan het toepassen! Ik zit van nature vaak in mijn hoofd en heb geleerd om alles cognitief op te lossen. Maar ik ben steeds meer aan het leren om mijn lichaam te laten spreken en in te zetten (lichaamswerk).
Jouw lichaam (en hersenen) hebben maar één doel: jou beschermen, veilig houden. En zolang het zich niet veilig voelt, omdat jij alle alarmbellen (on)bewust negeert, zal het extremere reacties en impulsen gaan geven. En dat maakt dat het ervaren van eetdrang ook vaak zo allesoverheersend kan voelen. Alsof je lichaam het overneemt. En dat is in feite ook zo.
Daarom werk ik in mijn coaching nu heel gericht met oefeningen voor zenuwstelselregulatie. Dit zijn oefeningen die je helpen je zenuwstelsel te reguleren, ZONDER daar altijd eten voor te hoeven inzetten. Hierbij kun je denken aan:
- Ademhalingsoefeningen
- Somatische oefeningen
- Oefeningen om de ventrale vaguszenuw te activeren
- Oefeningen om zintuigen te activeren
- ...
Wil je hier meer over weten? Of denk je nu 'dit zou zomaar eens een belangrijke schakel voor mij kunnen zijn in mijn herstel'. Neem dan gerust contact met mij op voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek
Liefs 🦋
Reactie plaatsen
Reacties